Cyberbezpieczeństwo coraz częściej dotyczy codziennych wyborów i nawyków, a nie zaawansowanej wiedzy technicznej. Jak pokazują dane z raportu Cyfrowe Mosty, kluczową rolę w budowaniu bezpiecznego środowiska cyfrowego dla dzieci odgrywają dziś rodzice – poprzez rozmowę, przykład i wspólne oswajanie technologii.
Współczesne zagrożenia w sieci rzadko mają formę spektakularnych ataków. Najczęściej pojawiają się w codziennych sytuacjach: w wiadomościach e-mail, SMS-ach czy treściach publikowanych w mediach społecznościowych. Mechanizmy takie jak phishing, smishing czy fake newsy opierają się na emocjach i pośpiechu, dlatego wymagają przede wszystkim uważności i krytycznego myślenia. „To nie technologia sama w sobie jest problemem, ale moment, w którym działamy automatycznie, bez chwili zastanowienia” – tłumaczy Paweł Bernacik, dyrektor Departamentu Cyberbezpieczeństwa w Centralnym Ośrodku Informatyki.
Zasady w domu. Rodzic cyfrowym przewodnikiem
Z raportu Cyfrowe Mosty wynika, że aż 40 proc. rodziców nie wprowadziło w domu żadnych zasad dotyczących korzystania z internetu, mimo że dzieci coraz wcześniej sięgają po media społecznościowe, gry online i aplikacje mobilne. Jednocześnie 71 proc. dzieci deklaruje, że to właśnie rodzice pomagają im poruszać się po świecie cyfrowym, co pokazuje, jak duży – często nieuświadomiony – wpływ mają dorośli na cyfrowe nawyki młodych użytkowników. Eksperci podkreślają, że skuteczna ochrona nie polega na samych zakazach. „Rolą rodzica nie jest wyłącznie kontrola, ale towarzyszenie dziecku i wspieranie go w budowaniu cyfrowej dojrzałości. Nie trzeba być ekspertem od technologii – wystarczy gotowość do rozmowy i dawanie dobrego przykładu” – mówi Izabela Oziębła, Inspektor Ochrony Danych w Centralnym Ośrodku Informatyki.
Dobre nawyki działają jak tarcza ochronna
Badania wskazują, że cyfrowe nawyki rodziców mają bezpośredni wpływ na zachowania dzieci w sieci. W rodzinach, gdzie dorośli świadomie korzystają z technologii, wprowadzają zasady i rozmawiają o zagrożeniach, młodsze pokolenie rzadziej doświadcza niebezpiecznych sytuacji online. Co więcej, aż 66 proc. dzieci, których rodzice aktywnie towarzyszą im w świecie cyfrowym, mówi o trudnych sytuacjach, z jakimi spotkały się w internecie. Jak wskazują autorzy raportu, zaangażowany rodzic-przewodnik realnie zmniejsza ryzyko cyberzagrożeń i pomaga dzieciom bezpieczniej funkcjonować w cyfrowym świecie.
Eksperci zwracają uwagę, że dzieci i dorośli często mierzą się z podobnymi wyzwaniami w sieci – od nadmiaru informacji po trudność w ocenie wiarygodności treści. Dlatego tak ważne jest wspólne oswajanie cyfrowego świata, zamiast traktowania go jako przestrzeni pełnej zagrożeń. Jak podkreślają rozmówcy podcastu Cyfrowe Mosty, rozmowa o tym, co widzimy w internecie, dlaczego coś wzbudza emocje i kiedy warto się zatrzymać, pomaga budować odporność cyfrową zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
Projekt Cyfrowe Mosty realizowany jest we współpracy z partnerami: Fundacją Dbam o Mój Zasięg jako patronem merytorycznym oraz Ministerstwem Cyfryzacji i Rzecznikiem Praw Dziecka jako patronami honorowymi. Na stronie programcyfrowemosty.pl można znaleźć poradniki i materiały edukacyjne dla rodziców, opiekunów i nauczycieli oraz gotowe materiały do pobrania pomagające tworzyć bezpieczne ramy cyfrowe w rodzinie.