„Cięcie” to czternasty tom bestsellerowego cyklu kryminalnego Jo Nesbø z Harrym Hole. Inspektor z Oslo nie pracuje już w policji, ale nie przestaje być śledczym.
Tekst: Sylwia Skorstad
W zimną, sylwestrową noc uzależniona od narkotyków Felicia czeka w centrum Oslo na potencjalnych klientów. Kiedyś była zapowiadającą się aktorką. Teraz zajmuje się prostytucją i uważa, że jej jedyny talent to ten do pakowania się w kłopoty. Jej niezwykła uroda niemal przeminęła, nadzieje okazały się grubo przesadzone, a mężczyźni bardziej brutalni niż przewidywała. Kiedy w feralny wieczór wreszcie trafia się jej klient, to ma nietypowe wymagania. Kobieta jest jednak zdesperowana. Wbrew swoim zasadom godzi się, by mężczyzna ją filmował, bo dostaje za to obietnicę sowitej zapłaty. Zbyt późno orientuje się, że została zwabiona w pułapkę. Morderca daje jej do odegrania rolę w prawdziwym horrorze i wcale nie zamierza za to zapłacić.
Do rozwikłania zagadki morderstwa Felicii zostaje przydzielony między innymi młody śledczy Oleg Fauke. Przybrany syn Harry’ego Hole chce się wykazać, tym bardziej, że część kolegów odgrywa się na nim za to, jak popularny był niegdyś jego ojciec. Sam Harry nie pracuje już jako inspektor. Do tej sprawy zostanie jednak zaangażowany, choć w nietypowej dla siebie roli.
Kamera, akcja!
„Cięcie” (tu brawa dla polskiej tłumaczki za tytuł lepszy od oryginału) to pierwsza powieść Jo Nesbø z cyklu o Harrym Hole napisana po marcowej premierze netflixowego serialu opartego na losach tego bohatera. Można odnieść wrażenie, że doświadczenia z pracy nad serialem wpłynęły na fabułę.
Nesbø dużo się nad nową ekranizacją swojego cyklu napracował. Na tyle, że norweskim mediom przyznał, iż nie wie, czy da radę zrobić kolejny sezon. Jest pomysłodawcą serialu, jego głównym scenarzystą oraz producentem wykonawczym. Od lat powtarzał, że pozwoli zekranizować tę historię tylko wtedy, gdy zachowa nad nią kontrolę, bo nie chce zepsuć wizerunku Harry’ego, jaki każdy z czytelników stworzył sobie na własny użytek.
Dla Jo to sprawa osobista. Nie bez przyczyny powiedział w wywiadzie dla norweskiego dziennika „Aftenposten”, że Hole to w siedemdziesięciu trzech procentach on sam. Dzięki Netflixowi mógł pokazać śledczego z Oslo (mocno przy tym stolicę Norwegii oszpecając) na swój sposób, a przy okazji poznać lepiej świat filmu. Jakie zdanie wyrobił sobie na temat ludzi kina, można się tylko domyślać, ale „Cięcie” na pewno nie jest laurką dla nich. Świat filmu jawi się tam jako piaskownica rozdęta od niezaspokojonych ambicji, pełna narcystycznych mężczyzn, zmarginalizowanych kobiet, złamanych sojuszy i pieniędzy, które dzielone nierówno potrafią poróżnić nawet paczkę najlepszych przyjaciół.
Spec od seryjnych morderców
Kryminał „Cięcie” nie jest jednak tylko dla wielbicieli kina, choć opisane w nim zbrodnie są inspirowane tymi, które znamy ze srebrnego ekranu. Kto chce, może próbować odgadnąć, jaką sceną jest inspirowana dana zbrodnia, zanim zrobią to śledczy. Czternasta część cyklu to jednak przede wszystkim książka dla fanów mrocznych zagadek i talentów Harry’ego Hole.
„Cięcie” ma tyle zwrotów akcji, że nawet Harlan Coben mógłby Nesbø pozazdrościć. Bywa, że trudno spamiętać wszystkich bohaterów i ich losy. Kostnica szybko się zapełnia, tak samo jak lista podejrzanych. A że w Norwegii jest tylko jeden specjalista od seryjnych morderców, to wiadomo, że główny bohater nie zrobi wielkiej kariery w ubezpieczeniach.
Harry dziś nie pije
Hary Hole już nie pije i nie ćpa, ale to nie znaczy, że jego mroczna strona jest mniej widoczna niż w poprzednich częściach cyklu. Tym bardziej, iż nie ma już przy nim ukochanej kobiety, a balkon w nowym mieszkaniu znajduje się na zdecydowanie zbyt wysokim piętrze.
Z jednej strony Hole wreszcie bierze odpowiedzialność za innych, szczególną troską otaczając przybranego oraz biologicznego syna. Z drugiej zaś jego metody pozostawiają wiele do życzenia, a niektóre wybory wciąż bardziej przypominają decyzje nastoletniego chłopca niż dorosłego mężczyzny. No bo kto normalny zabiera małego chłopca na miejsce zbrodni? Harry jednak nigdy „normalny” nie był i może właśnie to uczyniło z niego genialnego śledczego i ulubieńca czytelników.
Jest w „Cięciu” kilka takich scen, których przeczytania wrażliwy czytelnik może żałować. Jo Nesbø, w przeciwieństwie do na przykład Stephena Kinga, na etapie redakcji rzadko wyrzuca wyjątkowo drastyczne opisy. Można mieć wątpliwości, czy tym razem każdy z nich jest dobrze uzasadniony fabularnie. Stawiam tezę, że ta historia mogłaby się bez nich obejść. Jak zwykle jednak nie brakuje dobrej analizy psychologicznej postaci, błyskotliwych zdań oraz typowej dla autora dbałości o słowo. Norwescy krytycy dali książce od czterech do sześciu gwiazdek (w skali do sześciu). Czas, byście przyznali „Cięciu” własną ocenę.
„Cięcie”, Jo Nesbø, Wydawnictwo Dolnośląskie